BELKIS ÖZENER RESMİ SİTESİ - BELKIS OZENER OFFICIAL SITE

SİNEMAYI SAHNE IŞIKLARINDAN DAHA ÇOK SEVEN KADIN

Son iki gündür neredeyse hiç uyumamıştım. Eurovision Şarkı Yarışması, tarihinde ilk kez Türkiye'de yapılıyordu ve bu büyük şovun canlı tanıklarından biri olabilmek için biraz uykuyu feda etmeye değerdi. Sarhoş gibiydim handiyse. Sabahın ilk ışıklarıyla İstanbul'dan Ankara'ya doğru yol alırken, hem bir gece önce Abdi İpekçi Arena'da yaşanan muhteşem coşkunun etkisindeydim hala, hem de Ankara'ya bir an evvel varabilme telaşında. Radyoculuk serüvenimin hayatıma kattığı sayısız güzelliklerden birini yaşayacaktım o gün. "Ah! Mazi..."de Belkıs Özener'i konuk edecektim.

Belkıs Özener ismi bir Külkedisi masalıydı benim için. Ne var ki o camdan ayakkabının aslında külkedisine ait olduğu hiç ortaya çıkmamıştı bu masalda. Ayakkabıyı ondan başka herkes giymiş, Külkedisi ise üvey annesinin üzerine kilit vurduğu odada kalakalmıştı. Yıllar geçmişti üzerinden. Ve camdan ayakkabı nihayet o gece asıl sahibini bulacak, Belkıs Özener, Ankara'da yedinci kez düzenlenmekte olan Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivalinin kapanış töreninde Bilge Olgaç Başarı Ödülü'yle onurlandırılacaktı.

On gün öncesini düşünüyordum. Festivalin açılış töreninde bu defa Suzan Avcı'ya ödül verilmiş, dünya üzerinde sinema perdesine sureti düşmüş en güzel ve en etkileyici "kötü kadın"lardan birine duyduğumuz hayranlık, sembolik bir heykelcikle de olsa elle tutulur bir şükran ifadesine dönüşmüştü. Cumhuriyetin ilk yıllarındaki o coşku ve heyecanı, Atatürk'ü, küllerinden yeniden doğmuş bir ülkenin yoktan var edilmiş başkentinin o akıl almaz değişim ve gelişimini, velhasıl-ı kelam içinden geçip geldiğimiz koca bir tarihin her anını tek başına hala yaşayan ve yaşatan ve beni her gittiğimde, yanından her geçtiğimde hep çok ama çok etkileyen Ankara Operası binası, o gece yine tarihe bir not düşmüş, Suzan Avcı sahnede, seyirciler koltuklarında gözyaşlarına hakim olamamıştı. O gece sahne üzerinde heyecandan tir tir titreyen Suzan Avcı kadar, salonun gerilerinde bir yerlerde sessiz sedasız bu duygusal seremoniyi izleyen ve gözlerinden süzülen yaşları hepimizden daha fazla yüreğinde hisseden bir başka kadın daha vardı. O kadın Belkıs Özener'di.

Törenden sonra verilen kokteylde nihayet onunla tanışma fırsatını yakaladım. Herkes gecenin yıldızı Suzan Avcı'nın ve tören boyunca sunucu olarak sahne üzerinde yer alan Hülya Koçyiğit ve Ediz Hun'un peşindeydi. Tanıdık yüzlerdi üçü de. Fotoğraf çektirmek isteyenler, kameraları, mikrofonlarıyla koşuşturan gazeteci ve televizyoncular peşlerinden ayrılmıyordu. Oysa bir köşede oğluyla birlikte oturmakta olan Belkıs Özener'in kimse farkında değildi. Yıllardır duydukları, hemen her gün bir şekilde dinledikleri o sesin sahibini ne tuhaftır ki kimse tanımıyordu. Hatta yıllar boyunca perdedeki şarkılı görüntülerine sesini verdiği Hülya Koçyiğit bile. Belkıs Özener o gece bir fırsatını bulup oğlu Barkın'la birlikte yanına gittiğinde, Hülya Koçyiğit onu önce hayranlarından biri zannedecekti. "Ben sizin sesiniz Belkıs Özener," dediğinde ise Hülya Koçyiğit mahçup bir edayla "Ne güzel, sizin sayenizde biz de şarkıcı olup sahneler çıktık daha sonra," diye gönlünü almaya çalışacaktı. O günkü sohbetimizde de, on gün sonra yapacağımız radyo programında da hep sesini verdiği yıldızlar arasında Fatma Girik'i ayrı bir yerde tutacaktı Belkıs Özener. "Hala sürekli beni arar sorar. Doğumgünlerimde beni çiçeklere boğar," diye teslim ederken Girik'in vefasını, kimileriyle nedendir bilinmez, hiç tanışmadığını da biraz kırgın ama daha çok üzgün bir kaç cümleyle anlatacaktı. Yüzünü ilk kez gördüğüm bu kadını çok sevmiştim. Hemen kaynaşmış, kalabalığın içinde çekildiğimiz bir köşede hararetle sohbet eder hale gelmiştik. Yıllar boyu susmuş, biriktirmiş, bilerek ya da bilmeyerek bugünü beklemişti. Anlatacak çok şeyi vardı. On gün sonrası için randevulaşıp ayrılırken, hafızamın bir yerlerinde her zaman hazır duran arşivimden o dakikaların anlam ve önemine binaen bir şarkı çoktan çıkıp gelmiş, dudaklarıma yerleşmişti bile. Kimbilir hangi filmde, bilinmez Türkan Şoray'ın mı, Filiz Akın'ın mı söyler gibi yaptığı yüzlerce Belkıs Özener şarkısından biri: "Ah geçti o günler, unutuldu yeminler, bir kırık kalp kaldı."

Tüm bunlar gelip geçiyordu aklımdan alabildiğine yorgun ve uykusuz ve elbette zamanla yarışarak vardığımızda Belkıs Özener'in Ankara'da kaldığı otelin kapısına. Heyecanlıydı. Hayatında ilk kez bir radyo programına konuk olacaktı. Ona sunduğumuz mutevazı çiçek buketini kucaklarken dudaklarından dökülen teşekkür cümlecikleri o kadar yürektendi ki, hayatta sahip olduğundan fazlasına gönül indirmemiş insanları mutlu etmenin aslında ne kadar kolay olduğunu düşünmeden edemedim. Programın ona ayırdığımız bölümü, "Buğulu Gözler" filminde seslendirdiği "Ah Çiçekler" şarkısıyla başladığında şarkıda anlattığı çiçekler çoktan yılların zarif çizgiler çizdiği ama hala güzel yüzünde açmıştı bile. Program boyunca çalınan her şarkısını pür dikkat dinleyecek, dinlerken kah gözlerine çiğ damlaları birikecek, kah dudaklarına, kimbilir neleri hatırladığından olsa gerek, yerleşen tatlı tebessümler renk verecekti.

"Ablam Gönül Yazar o günlerde İsmet Yazar'la evliydi. Ben çok küçüktüm. İzmir'den onun yanına geldim. Onunla birlikte gazinolara gidiyordum. Artık bana aşina olmaya başlamışlardı. Sonra sesimin güzelliği fark edildi. Alaaddin Yavaşça'dan, Radif Erten'den dersler aldım. Ablam ev kadını olmamı istiyordu. Ben şarkı söylemeyi arzu ediyordum. Doğrusu biraz mücadele ettim. Sonra filmlerde Türkan Şoray'ın şarkılarını seslendirecek yeni bir ses aranıyordu. Metin Bükey kapı komşumuzdu. Teklif ondan geldi. Acar Film'e ilk gittiğim gün Sinekli Bakkal filminin provası vardı. Filmin konusu icabı Türkan Şoray tekbir getiriyordu. Onları seslendirdim. Stüdyodaki ses teknisyenleri sesimin Türkan Şoray'a çok yakıştığını, dinlerken tüylerinin diken diken olduğunu söylediler. Böylece filmlerde şarkı söylemeye başladım."

Şarkıcılığa ilk adım attığı günlerde müzik dersleri aldığı, sonrasında bir yaşam boyu desteğini hep yanında hissettiği, başının en sıkıştığı anlarda kapısına koştuğu, ona çok şey borçlu olduğunu her fırsatta dile getirdiği Doktor Alaaddin Yavaşça, kendi çocuklarına anlatamadığı dertlerini anlatabildiğini, hem çocuğu, hem sırdaşı kabul ettiğini söylediği yeğeni Yasemin ve yıllar boyu karanlık film stüdyolarında birlikte ter döktüğü ses teknisyeni Necip Sarıcı, birer birer telefonla konuk oldular programa. Her defasında gözyaşı döktü Belkıs Özener. Her defasında hissettiklerini ifade etmekte zorlandı. Telefonun diğer ucundakiler onun hakkında güzel sözler söyledikçe mahçup oldu. "Belkıs eğer bugün hak ettiği yere gelememişse bunun sebebi onun mutevazılığıdır," diyordu Alaaddin Yavaşça. "Onun kapasitesinde bir okuyucunun çok daha iyi yerlerde olması gerekirdi. Ama o hiçbir zaman kendini ön plana çıkarmak isteyenlerden olmadı. Girişken değildi, mahcubiyeti daima vardı. Son derece dürüsttü, fazla iddiası yoktu." Belkıs Özener'in çok kısa süren gazino macerası hakkında anlattıkları da bu sözleri doğrular gibiydi: "Ben gazino kulislerinde patronlardan zarf içinde gönderilecek paraları beklemeyi yediremiyordum kendime, utanıyordum. Kendimi hiç bir zaman o dünyaya ait hissetmedim."

Hep çok merak ettiğim, nasıl yapıldığına bir türlü akıl erdiremediğim ve dünya üzerinde sanırım sadece Türk filmlerinde denenmiş bir tekniğin sırrını bizzat bilene sormanın tam sırasıydı. Evet Türk filmlerinde kullanılmış bir çok şarkı, dönemin popüler plaklarından alınmış ve sinema artistleri filmlerde plak kayıtları üzerine "playback" yapmıştı. Ama ya Belkıs Özener gibi dublaj şarkıcılarının okudukları şarkılar için nasıl bir yöntem izleniyordu? Mantıken önce şarkının kaydedilmesi, sonra film çekiminin o şarkı üzerine yapılması gerekir değil mi? Hayır. Öyle olmuyordu işte. Film çekiminde şarkıcı, sette bu işle görevli birilerinden şarkıların suflesini alarak ağzını oynatıyor, sonra dublaj stüdyosunda film artistinin ağız hareketlerine senkron tutturularak şarkı kaydediliyordu. Bu akıl almaz teknik çok başka bir yetenek ve en az bir o kadar da uğraş gerektiriyordu elbette. "Senkron tutturmak kolay değildi. Benim bu kadar çok tercih edilmemin sebeplerinden biri buydu. Ses güzelliğinin yanında o senkronu tutturabilmek de çok önemliydi. Film artistleri sufleyle söyledikleri ve haliyle usül bilmedikleri için, her zaman doğru yerlerde sözcükleri uzatıp kısaltmayı bilemiyorlardı. Saatlerce uğraşıyorduk denk getirebilmek için. Bütün sazlar, ben, ses teknisyenleri aynı stüdyonun içinde sabahlara kadar çalışıyorduk. Bazen günde birden fazla stüdyoya gittiğim oluyordu. Seslendirdiğim filmleri seyretmeye vakit bulamıyordum. Bana verilen biletleri eşe dosta dağıtıyordum. Çünkü işleri yetiştiremiyorduk. Çünkü çok şarkılıydı filmler. Neden o şarkılıydılar bilmem."

Uzun zaman film jeneriklerinde adı bile yazmamıştı Belkıs Özener'in. O filmlerin en çok revaçta olduğu, mahalle aralarındaki sinema salonlarının önünde uzun kuyrukların oluştuğu günlerde, çevrilen her filmi büyük bir iştahla seyreden salonlar dolusu insan hep o şarkıların gerçekten filmin yıldızı tarafından seslendirildiğini zannettiler. Bunun böyle olması belki biraz da işine geldi film yapımcılarının... Ve kimbilir, belki artistlerin de. "Birilerinin yıllardır bir türlü gerçeğe dönüşmeyen albüm çıkarma projelerini okudukça, duydukça üzülüyorum. Ben yakınlarıma, çocuklarıma yalan mı söyledim? O şarkıları ben söylemiyor muydum?" diyordu Belkıs Özener. Belli ki isminin jeneriklerde yazılmamasından çok sesini verdiği insanlar tarafından hiç zikredilmemesi acıtmıştı canını. "Jenerikte yazmış yazmamış, çok önemsemiyordum o zamanlar. Ben şarkı söylemeyi seviyordum ve işimi yapıyordum. Harcanan emeğin hakkının verilmesi gerektiğini yıllar sonra anladım." "Peki o yıllarda her çevrilen filmde sesinizi verdiğiniz en az beş altı şarkı varken, o filmler gişe rekorları kırıyorken, o filmlerin artistleri şöhretli bir hayat sürüyor, büyük paralar kazanıyorlarken, içinizden hiç mi isyan etmek, ‘yahu o şarkıları ben söylüyorum,' diye bağırmak, ortalara çıkmak gelmedi?" diye sordum, o günlerin inceliğini, zerafetini, bugünlerin uluorta kabalığıyla kıyaslamak pahasına da olsa. "Eyüp Sultan sabrı vermiş Allah bana," dedi gülerek. "Her insanın bir küçük servetinin olması lazım. Ben onu kazandım. Belki daha iyi şartlarım olabilirdi. Zamanında adım bilinseydi çok daha farklı olabilirdi. Ama olmadı."

Konuştukça rahatlamış, programın ilk dakikalarındaki heyecanını yenmişti. Adeta dertleşiyorduk artık. Bir radyo programında olduğumuzu unutmuştuk Belkıs Özener de, ben de. Kim dinliyorsa bizi o anda, on kişi, yüz kişi, belki bin, belki yüzbin... Külkedisi, yıllar önce birilerine kendi isteğiyle emanet ettiği ayakkabılarına nihayet kavuşuyor ve buna radyolarının başında bize kulak kabartan herkes şahit oluyordu. Tıpkı aynı gece ödül töreni için opera salonunu dolduracak onlarca insan gibi.

En çok istediğim şey o gün o programda sesini verdiği artistlerden birini telefonla da olsa konuk alabilmekti. Belli etmedi ama, her bir sürpriz bağlantıda, Belkıs Özener de onlardan birinin sesini duymayı bekledi. Ama şu veya bu sebeplerle, birine dahi olsun ulaşamadık. O gece ödül töreni esnasında perdeye yansıyacak sinevizyon gösterisinde bahis konusu isimlerden bir kaçı onun hakkında beylik vefa cümleleri sarf ettiler. Oysa söylenebilecek en güzel cümle, program esnasında yine Belkıs Özener'in dudaklarından dökülmüştü: "Mutluyum, geç de olsa hatırlandım. Yaşarken bu mutluluğu tattım. Ben yaşasam da, bir gün göç etsem de, sesim her birinizin evlerinin duvarlarında çınlamaya devam edecek."

Ödül töreni için yıllar sonra ilk kez kendisine bir kıyafet diktirmiş, radyodan çıktığımız dakikalarda telaşla otele dönüp, elbisesini kimselere emanet etmeksizin kendi ütülemek istemişti. Bazen küçücük ayrıntılar, bir insanın tüm yaşamını özetleyebiliyordu karşıdan bakana. "Ablam (Gönül Yazar) tam bir stardır. Sahnelere onun kadar yakışan, sahnede kendine baktırmayı bilen bir tek Ajda Pekkan vardır," derken, ona olan hayranlığını saklamıyor, ne var ki "Gönül'e muhtaç olmadım," derken de ablasının şöhretinden nasıl yara aldığını, bilerek ya da bilmeyerek hissettiriyordu. Çok zor bir ilişkiydi bu. Ne ona rakip olabilir, ne ondan farklı olabilir, ne de onun gibi olabilirdi. Karşımda duran bu içli, buruk, belki biraz kırgın ama her şeye rağmen en azından şimdi mutlu kadını bu konuda konuşturmak gelmedi içimden. Çok şey söyleyebilir ya da ben çok şey söyletebilirdim. Birkaç zaman önce bir gazetede yayınlanan Belkıs Özener röportajında olduğu gibi "Ablam beni kemerle dövdü," diye manşet de atabilirdim. Gazinoları sevmemesine rağmen, seyirci önünde şarkı söyleyememekten, her sanatçının en çok ihtiyacı olan şeyi, alkışları duyamadan bir ömür sürmüş olmaktan ötürü içinde hep taşıdığı ve taşıyacağı eksiklik duygusunu biraz da olsa giderebileceğini düşündüğüm tek denklemi hem ona hem radyo dinleyicilerine sunmaktan gayrisi gelmedi elimden. Evet yıllar boyu sahnede şarkı da söyleyebilirdi. Ama onu o günlerde izleyenlerin, ya da evinde plaklarını bulunduranların dışında buza yazdığı yazı ne kadar direnebilirdi ki geçen zamana? Oysa şimdi her gün, her saat sesini duyuyorduk televizyonlarda. Yeni nesil, eski şarkıları en çok onun sesiyle sevip tanımamış mıydı? Bunu o da biliyordu elbette. Ama kimi zaman malumun ilanı da gerekli olur. Nitekim duydukları karşısında hissettiği gurur gözlerinden apaçık okunuyordu.

Ödül töreninde "Sinemayı sahne ışıklarından daha çok seven kadın" anonsuyla sahneye çağrıldığı an salon alkışlarla çınlıyordu. 35 yıl sonra ilk kez sahneye çıkıyor, üstelik şarkı söylüyordu. O en şaşaalı gazino sahnelerinde, sinema artistlerimizin ışıltılı tuvaletler, ağır makyajlar, abartılı peruklarla, illa ki koca koca mikrofonları ellerinde tutarak söylermiş gibi yaptıkları şarkılar, seslerinin gerçek sahibiyle buluşuyor, bu daha önce hiç yaşanmamış, belki bir daha da hiç yaşanmayacak an, salonda bulunan herkesi bir tarihe tanık ediyordu. Ödülünü eline aldığı an konuşmakta zorlandı Belkıs Özener. "Çok mutluyum şu anda... Çok korkuyordum. Bu anı yaşayamadan öleceğimi zannediyordum..." derken ağlıyordu. Hayatını şu veya bu şekilde üretmeye adamış, ortaya bir şey çıkarmış, bir şeylerin uğruna emek harcamış her insan övgüyü hak ediyor, ama daha da ötesi alkışa özlem duyuyordu. En ünlüsünden en yeni yetmesine değişmiyordu bu durum. Herkesin, her insanın beğenilmeye, takdir edilmeye, onurlandırılmaya ihtiyacı vardı. Kimse kimseden hak ettiği sevgi sözcüklerini, övgü cümleciklerini, alkışları ve hayranlık dolu bakışları sakınmamalıydı. Hayat hiçbir şeyi erteleyecek kadar uzun değildi. Bunu o gece bir kez daha anlıyordum.

Hepimizin çok aşina olduğu şarkılar seslendirdiği kısacık konserinin sonunda "Tamba Tumba"yı söylerken bir an durdu ve "Gözlerinizi kapatın, Türkan Şoray'ı hayal edin," dedi. Bu bir tek cümle, Belkıs Özener'in bütün hayatının bir özetiydi sanki. Ama hayır, salondaki hiç kimse gözlerini kapatmadı. Ve ben biliyordum ki o gece orada bulunan herkes o geceden sonra, televizyonda Türkan Şoray'ı izlerken gözlerini kapatıp Belkıs Özener'i hayal edecekti.

Belkıs Özener'e karanlık dublaj stüdyolarında gecesini gündüzünü harcayarak sesini verdiği o canım şarkılar için, sesiyle hayatımıza kattığı düşler, sevinçler, coşkular, heyecanlar, aşklar ve onu tanıyan herkesin nasibini aldığı o sıcacık yüreği, sevgisi, güzelliği için, yetmez ama, yetebildiğince bir teşekkür olsun bu yazı. Yüzünüz hep gülsün Belkıs Hanım. Sizi seven herkes adına, şükranlarımla.

Hakan Tok
hakantok@superonline.com